Şiddet mağdurları ve tanıklar

Şiddet Hikayeleri’nin doğal katılımcıları

Türkiye’den Şiddet Hikayeleri çalışmasında kayıt altına alınacak vakalar, aşağıdaki 13 farklı kategori çerçevesinde değerlendirilecektir.

  • Devlet eliyle insancıl olmayan muamelelerle karşılaşanlar (Hukuksuz gözaltına alınanlar, fişlenenler, yurttaşlıktan çıkarılanlar, vicdani ret açıkladıkları için tutuklananlar vb.)
  • Devlet himayesinde insancıl olmayan muamelelerle karşılaşanlar (Askerler, mahkum ve tutuklular, öğrenciler vb.)
  • Devletin görevlerini ifa etmemesi marifetiyle mağdur edilenler (Faili meçhuller, kayıplar, temel eğitim hakları kısıtlananlar vb.)
  • Göçe zorlananlar (Mülteciler, sığınmacılar, zorunlu iç göçmenler, kentsel dönüşüm mağdurları vb.)
  • Ürünleri yasaklananlar veya çalışmaları engellenenler veya çalışma koşulları nedeniyle mağdur edilenler (Yayınları sansürlenenler, mobbinge maruz bırakılanlar, işten çıkarılanlar, çalışma sırasında zarar görenler vb.)
  • Cinsel şiddete maruz bırakılanlar (Taciz ve tecavüz mağdurları vb.)
  • Cinsiyet ve cinsel yönelimleri sebebiyle şiddete maruz bırakılanlar (Kadınlar, LGBTT bireyler vb.)
  • Sembolik şiddete maruz bırakılanlar (Nefret söylemi, düşmanlık, öfke, ideolojik ve normatif şiddet, ahlakçı/kültürel şiddet mağdurları vb.)
  • Aşırıcı saikle mağdur edilenler (Fanatisizm, radikalizm, ekstremizm, holiganizm mağdurları vb.)
  • İnsan dışı türlerin ve doğanın maruz kaldığı şiddet (Hayvanlar, çevre vb.)
  • Örgütlü şiddete maruz bırakılanlar (Çete ve mafya mağdurları vb.)
  • Konvansiyonel şiddete maruz bırakılanlar (Oluşumu normatif olarak belirlenmeyen şiddet mağdurları vb.)
  • Savaş, istila, soykırım ve kolonyalizm nedeniyle mağdur edilenler (“Terör” mağdurları, Anadolu Ermenileri vb.)

Şiddet eylemi bazı durumlarda tekil bir örnek teşkil ediyor gibi görünür, bazen de ardışık ve eklemlenmiş, açıklanması oldukça karmaşık süreçler neticesinde ortaya çıkar. Eylemler, her iki koşulda da farklı alan ve ölçeklerde kurumsallaşmış olabilirler. Bu da şiddet mağdurlarının aslında göründüğünden çok daha yapısal süreçler sonunda ve birbiriyle içi içe geçmiş, ardışık ve ilk görüşte tespit edilemeyen birçok farklı şiddet eylemiyle karşılaşmış olabilecekleri anlamına gelir.

Yukarıda sıralanmış 13 madde, şiddeti cereyan ettiği nokta ve koşullar üzerinden ve şiddet mağdurları cephesinden sınıflandırmak için, şiddet eylemlerini bir takım sınıflara indirgemenin aksine, daha kolay kayıt altına alınabilir ve yeniden sınıflandırılabilir olarak inceleyebilmek amacıyla oluşturulmuştur. Bu kategorilerdeki şiddet eylemlerinin mağduru olanlar, aynı zamanda Türkiye’den Şiddet Hikayeleri’nin doğal katılımcılarını oluştururlar. Kategorilerin “doğal katılımcıları” olarak örneklenen birey ve gruplar, anılan şiddet eylemleriyle pratik sebeplerden ötürü ilişkilendirilmişlerdir. Belirli bireylerin veya toplumsal grupların bir kategorinin doğal katılımcısı olarak tanıtılması, işbu birey veya grupların başka türden şiddet eylemlerinin hedefinde olamayacağı anlamına gelmez. Örneğin, çalışma hakları kısıtlandığı için anayasal haklarını kullanarak kamusal alanda gösteri yapan belirli bir iş kolu mensupları, alanda kolluk kuvvetlerinin fiziksel şiddet eylemlerine konu olurlarsa, bu kişilerin uğradığı şiddet türü “Ürünleri yasaklananlar veya çalışmaları engellenenler veya çalışma koşulları nedeniyle mağdur edilenler” maddesi kapsamında değil, “Devlet eliyle insancıl olmayan muamelelerle karşılaşanlar” maddesi kapsamında değerlendirilir. Benzer biçimde, farklı ideolojik görüşlerden kişilerin karıştığı bir kavga, arkasında ideolojik motifler olmadığı takdirde, “Aşırıcı şiddete maruz bırakılanlar” kapsamında değil, “Konvansiyonel şiddete maruz bırakılanlar” maddesi kapsamında değerlendirilebilir.